Home ความรู้เรื่องพลังงาน บทความเพื่อสังคม “บ้านห้วยยาง” ต้นแบบชุมชนใกล้แนวสายส่งไฟฟ้า สร้างสรรค์น้ำเพื่อคุณภาพชีวิต

“บ้านห้วยยาง” ต้นแบบชุมชนใกล้แนวสายส่งไฟฟ้า สร้างสรรค์น้ำเพื่อคุณภาพชีวิต

บ้านห้วยยาง จ.ขอนแก่น เดิมมีต้นยางนาอยู่มาก โดยต้นยางนาเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีผลรูปกระสวย เมื่อสุกมีสีน้ำตาล จุดเด่นมีปีกยาว 2 ปีก โดยปกติต้นยางนาจะพบมากในป่าดิบแล้ง และเช่นเดียวกับหลายพื้นที่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ บ้านห้วยยางประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ เป็นปัญหาเรื้อรังที่ชุมชนพยายามแก้ไขมาตลอดเกือบ 40 ปี

26240819_1264444126988960_5411548822359626493_o

การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย หรือ กฟผ. ให้ความสำคัญกับการสนับสนุนชุมชนที่อยู่ใกล้แนวสายส่งไฟฟ้าแรงสูงของ กฟผ. ให้สามารถพัฒนาตนเอง เติมเต็มส่วนที่ขาด สร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนพึ่งตนเองได้ จึงได้มีโครงการสื่อสารและสร้างเครือข่ายชุมชนพึ่งตนเองพื้นที่ใกล้แนวสายส่งไฟฟ้าอย่างยั่งยืนทั่วประเทศ โดยนำร่อง 3 ภูมิภาค คือ ภาคใต้ ชุมชนใกล้แนวสายส่งไฟฟ้า 115 กิโลโวลต์ ภาคเหนือ ชุมชนใกล้แนวสายส่งไฟฟ้า 230 กิโลโวลต์ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ชุมชนใกล้แนวสายส่งไฟฟ้า 500 กิโลโวลต์

26172991_1264444486988924_1185677825148046539_o

สำหรับในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กฟผ. ได้ร่วมกับเครือข่ายชุมชนบ้านห้วยยาง นำร่องการทำงานโดยยึดชาวบ้านเป็นศูนย์กลาง เน้นการมีส่วนร่วม และเสริมพลังนำไปสู่การพึ่งตนเอง รวมทั้งการทำงานในลักษณะเครือข่ายกับชุมชนและหน่วยงานอื่นๆ เพื่อเป็นต้นแบบในการพัฒนาชุมชนอื่นๆ ที่อยู่ใกล้แนวสายส่งไฟฟ้าต่อไป การดำเนินงานเพื่อแก้ปัญหาในชุมชนนี้ มุ่งศึกษาและวิเคราะห์ชุมชนอย่างลึกซึ้ง เพื่อให้ทราบถึงวิถีชีวิต บริบทชุมชน ปัญหาของชุมชน ศักยภาพ ความเป็นไปได้และแนวโน้มกิจกรรมที่จะใช้แก้ไขปัญหา โดยพบว่า บ้านห้วยยางมีปัญหาสำคัญอันดับแรก คือ การขาดแคลนน้ำเพื่อการอุปโภค-บริโภค ขาดแคลนน้ำดิบในการผลิตน้ำประปา ทุกปีมีน้ำน้อย สภาพน้ำขุ่น ทำให้ต้องใช้ต้นทุนสูงในการผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน ที่สำคัญมีความพยายามแก้ปัญหามาตลอดเกือบ 40 ปี แต่แก้ไขได้เพียงชั่วคราวเท่านั้น

นายธนชาต ดานุวงศ์ไพศาล ผู้ใหญ่บ้านตำบลห้วยยาง เผยว่า ชุมชนเป็นเจ้าของโครงการตั้งแต่ต้นร่วมกันคิดและแก้ไขปัญหาอย่างรอบคอบ ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมอย่างใกล้ชิด โดยคำนึงถึงผู้ได้รับผลกระทบจากการดำเนินงาน ทุกสิ่งทุกอย่างต้องได้รับความเห็นชอบจากชุมชน เพื่อให้มีการทำงานแบบบูรณาการ

“เพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำ ประชาคมหมู่บ้านเลือกวิธีการผันน้ำธรรมชาติ จาก “ลำห้วยยาง” เข้าสู่ “หนองแสง” อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ประจำหมู่บ้าน โดยใช้หลักแรงโน้มถ่วงตามธรรมชาติ ไม่ต้องสร้างฝาย ไม่ต้องเสียค่าสูบน้ำ แม้ระยะทางไกลแต่ชุมชนก่อสร้างและบำรุงรักษาเองได้” ผู้ใหญ่บ้านตำบลห้วยยาง บอกเล่า

ชุมชนได้ลงขันสมทบทุนและแรงงานทุกครัวเรือน โดยมีเป้าหมายต้องมีน้ำสำรองเพียงพอในฤดูแล้ง มีกองทุนบริหารจัดการ หากมีน้ำเหลือจะเอาไปทำประโยชน์อื่นๆ เพิ่มเติม โดยการสร้างพลังชุมชน ช่วยกันดูแลจัดการโดยคนในชุมชน

26171830_1264444266988946_155500234581705067_o

และแล้วจากการวางแผนดำเนินงานหลายเดือน สู่ความสำเร็จเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2557 ชุมชนใช้เวลา 6 วัน ขุดแนววางท่อยาว 796 เมตร ผันน้ำจากลำห้วยยางเข้าสู่อ่างเก็บน้ำหนองแสง สามารถเก็บกักน้ำได้ 90,000 ลูกบาศก์เมตร มากกว่าที่คาดการณ์ไว้เดิมว่าจะเก็บกักน้ำได้ 35,000 ลูกบาศก์เมตร พร้อมจัดตั้งกองทุนชุมชนดูแลอย่างเป็นระบบ ทำให้ปัจจุบัน…แม้พื้นที่อื่นแห้งแล้ง แต่สำหรับบ้านห้วยยางมีน้ำกินน้ำใช้

26173609_1264444440322262_3386307369390019527_o

“กฟผ. เข้ามาเสริมพลังที่นำไปสู่การพึ่งตนเองโดยชุมชนมีส่วนร่วม เมื่อประสบความสำเร็จก็นำความสุขและคุณภาพชีวิตที่ดีมาสู่ชุมชน โดยเฉพาะเรื่องน้ำ เราพยายามแก้ปัญหามาเกือบ 40 ปีแล้ว แต่แก้ไขได้เพียงชั่วคราว ครั้งนี้มีน้ำที่คุณภาพดี สามารถลดต้นทุนค่าสารส้ม จากที่ผ่านมาใช้เฉลี่ยปีละ 4 ตัน เพราะน้ำขุ่นมาก ปัจจุบันใช้เพียง 2 ตัน ลดค่าใช้จ่ายลงได้มาก ส่วนการวางแนวท่อโดยใช้หลักแรงโน้มถ่วงสามารถแก้ปัญหาได้อย่างดี ปัจจุบันได้ถ่ายทอดความรู้สู่หมู่บ้านใกล้เคียงกัน เช่น บ้านโคกสูง ให้ทั้งแนวความคิดและการศึกษาดูงาน เพื่อนำความรู้ที่ได้กลับไปปรับใช้ในพื้นที่ต่อไป นอกจากนี้ยังฟื้นฟูส่งเสริมการปลูกต้นยางนา ซึ่งเป็นอัตลักษณ์ของชุมชน และเป็นการให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อม เพราะอีสานแห้งแล้งมาก การปลูกต้นไม้จึงได้ประโยชน์จากร่มเงา ได้น้ำ และยังให้รุ่นลูกรุ่นหลานได้ดูได้เห็นในอนาคต” ผู้ใหญ่บ้านตำบลห้วยยาง เล่าด้วยความภาคภูมิใจ

26172752_1264444293655610_30253706683408332_o

ทุกวันนี้ “บ้านห้วยยาง” สามารถแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำที่เรื้อรังมานานเกือบ 40 ปี ด้วยพลังชุมชน ที่ร่วมมือ…ร่วมแรง…ร่วมใจ…สร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนพึ่งตนเองได้อย่างแท้จริง

Leave a Reply

ใส่ความเห็น