Home เรื่องน่าสนใจ “4 ล้อไต่สายไฟฟ้า” นวัตกรรมสุดเจ๋งของ Hotman

“4 ล้อไต่สายไฟฟ้า” นวัตกรรมสุดเจ๋งของ Hotman

“4 ล้อไต่สายไฟฟ้า” นวัตกรรมสุดเจ๋งของ Hotman

หากมองดูเผิน ๆ การส่งจ่ายไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าไปยังบ้านเรือนในแต่ละพื้นที่ดูเหมือนจะง่ายดาย เพราะเห็นได้จากเสาไฟและสายไฟฟ้าหลากหลายรูปแบบ ที่เชื่อมต่อกันจากต้นสายถึงปลายสายอย่างเป็นระเบียบ แต่ในความเป็นจริงแล้ว กว่าจะมาเป็นการส่งจ่ายไฟฟ้าที่ปลอดภัยถึงตัวผู้รับได้ ยังมีขั้นตอนสำคัญที่ขาดไม่ได้ที่ทำให้ระบบส่งไฟฟ้าสมบูรณ์แบบ นั่นก็คือ “การตรวจและซ่อมบำรุงสายส่ง” ซึ่งเชื่อว่าผู้อ่านหลายท่านก็เคยพบเห็น แต่คงไม่ทราบว่าพวกเขาทำอะไรกันอยู่บนเสาไฟฟ้าแรงสูงเหล่านั้น

ในโลกที่เทคโนโลยีก้าวไปอย่างไม่หยุดยั้ง ก่อกำเนิดเป็นนวัตกรรมอย่างหลากหลาย กฟผ. ก็ไม่ได้หยุดนิ่ง คิดค้นสิ่งประดิษฐ์ใหม่ ๆ เพื่อใช้ในกระบวนการผลิตและกระบวนการส่งไฟฟ้า แม้ว่าเครื่องมือหรืออุปกรณ์บางชนิดจะมีประสิทธิภาพใช้งานได้อยู่ แต่ก็ไม่สามารถอำนวยความสะดวกหรือช่วยลดความเสี่ยงได้ตามที่ใจต้องการ “4 ล้อไต่สาย” จึงถือกำเนิดขึ้นด้วยน้ำพักน้ำแรงของผู้ปฏิบัติงานการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) พัฒนาอุปกรณ์ในการตรวจสายส่ง สอดรับกับนโยบาย Thailand 4.0 เพื่อให้การส่งจ่ายพลังงานไฟฟ้า มีความมั่นคงและเชื่อถือได้อย่างต่อเนื่อง

“4 ล้อไต่สาย” คือ อุปกรณ์สำหรับตรวจและซ่อมบำรุงสายไฟฟ้าแรงสูงที่ขับเคลื่อนตัวเองและพับได้ ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับสายส่ง 230 เควี ชนิดสายคู่ จากอดีตจนถึงปัจจุบันที่เราต้องใช้เพียงวิธีการเดินบนสายไฟแรงสูง การลากจูง และเคเบิลคาร์แบบ 3 ล้อนั้น ปัจจุบันได้มีการคิดพัฒนาต่อยอด โดยนำปัญหาและอุปสรรคจากการใช้งานมาเป็นแนวทางที่ทำให้รถไต่สายสมบูรณ์แบบมากยิ่งขึ้น

นายประเมษฐ วุฒิสินธุ์ ช่างระดับ 7 สังกัดฝ่ายปฏิบัติการภาคกลาง ตัวแทนกลุ่มผู้ประดิษฐ์ 4 ล้อไต่สาย เล่าว่า กฟผ. มีสายส่งมากมายพาดผ่านครอบคลุมทั่วประเทศ ทำหน้าที่ส่งกระแสไฟฟ้าจากระบบผลิตไปยังระบบจำหน่ายของการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) เพื่อส่งไปยังบ้านเรือนทั่วประเทศไทย สายส่งของ กฟผ. จึงจำเป็นต้องมีการตรวจสอบให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ก่อนการส่งกระแสไฟฟ้า รวมถึงบำรุงรักษาตามแผนให้ใช้งานได้อยู่เสมอ เพราะความต้องการในการใช้ไฟฟ้าของคนไทยมีจำนวนสูงขึ้นทุกปี

4 ล้อไต่สาย จึงออกมาในรูปแบบของกระเช้าให้คนยืนหรือนั่ง ตัวกระเช้าเชื่อมติดกับแกนล้อสำหรับใช้เกี่ยวบนสายตัวนำไฟฟ้า สามารถขับเคลื่อนเดินหน้าถอยหลังได้ด้วยตัวเอง อีกทั้งยังมีระบบห้ามล้อ เพิ่มประสิทธิภาพการยึดเกาะของล้อขับ ซึ่งล้วนแต่ช่วยอำนวยความสะดวกแก่การปฏิบัติงานได้เป็นอย่างดี

อย่างไรก็ตาม การนำอุปกรณ์ขึ้นไปใช้บนสายส่งไฟฟ้าแรงสูงที่อยู่เหนือพื้นดินไม่ต่ำกว่า 20 เมตร มีความอันตรายเป็นอย่างยิ่ง เจ้าหน้าที่ 4 ล้อ`ไต่สายต้องมีความปลอดภัย เช่น เข็มขัดนิรภัยชนิดเต็มตัว เชือกคล้องกันตก หมวกนิรภัย ถุงมือ หากรถไต่สายชำรุด ผู้ใช้ก็จะปลอดภัย เพราะมีอุปกรณ์ที่ช่วยยึดเหนี่ยวไว้กับตัวสาย ลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานได้ 4 ล้อไต่สายจึงเป็นนวัตกรรมใหม่ของรถไต่สายที่สมบูรณ์แบบที่สุดในการตรวจและซ่อมบำรุงสายส่งของ กฟผ. ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีหน่วยงานใดที่สามารถคิดค้นและนำไปใช้ได้

“การดูแลบำรุงรักษาสายส่ง ไม่ใช่แค่ดูแลตรวจสอบเฉพาะในระยะก่อสร้างจนกระทั่งแล้วเสร็จ และสามารถส่งจ่ายกระแสไฟฟ้าได้เท่านั้น แต่ยังต้องดูแลรับผิดชอบในการตรวจสอบอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ เพื่อให้การใช้งานเป็นไปตามปกติ รวมทั้งป้องกันและแก้ไขหากเกิดการชำรุดเสียหายขึ้น ซึ่งจะทำให้เรามั่นใจว่าตลอดระยะทางของสายส่งที่พาดผ่านไปจะสามารถส่งจ่ายไฟฟ้าไปถึงผู้ใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ 4 ล้อไต่สายจึงเป็นอุปกรณ์สำคัญที่จะช่วยตรวจสายส่งในทุกขั้นตอน และในอนาคตหากมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จะมีการปรับเปลี่ยนวัสดุที่ใช้เป็นไฟเบอร์ เพื่อให้น้ำหนักเบาขึ้นด้วย” นายประเมษฐ วุฒิสินธุ์ กล่าวเพิ่มเติม

ปัจจุบัน 4 ล้อไต่สายของ กฟผ. มีจำนวนทั้งสิ้น 3 เครื่อง นอกเหนือจากจะมีความโดดเด่นทางด้านนวัตกรรมแล้ว ก็ยังก่อให้เกิดประโยชน์ในด้านการใช้งานอย่างหลากหลาย ทั้งช่วยลดปัญหา Human Error จากแต่ก่อนที่ต้องเดินตรวจสายส่งไปพร้อมกัน 3 คน ทำให้เสี่ยงอันตราย ปัจจุบันมีความสะดวกและปลอดภัยมากขึ้น เพราะไม่ต้องใช้บุคลากรมาก อีกทั้งยังช่วยลดค่าใช้จ่าย เนื่องจากประหยัดค่าจ้างบุคลากร และยังเป็นโอกาสในการสร้างรายได้ในเชิงพาณิชย์ด้วย

4 ล้อไต่สายจึงสร้างความภาคภูมิใจไม่เพียงแต่ใน กฟผ. เท่านั้น แต่ยังเป็นสิ่งที่น่าชื่นชมของวงการสายส่งไฟฟ้าไทย ที่จะได้มีสิ่งประดิษฐ์ซึ่งเป็นนวัตกรรมใหม่ ๆ ช่วยในการทำงานให้สะดวก รวดเร็ว และเป็นมืออาชีพ โดยที่ผ่านมา 4 ล้อไต่สายเคยได้รับรางวัลอันทรงคุณค่า ทั้งรางวัลชมเชยสิ่งประดิษฐ์ กฟผ. ปี 2558 การได้รับคัดเลือกจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ให้เป็นตัวแทนประเทศไทยเข้าร่วมแข่งขันในงาน Taipei International Invention Show & Technomart 2015 โดยได้รับรางวัลเหรียญทองแดงด้านนวัตกรรมและรางวัลสิทธิบัตรจากประเทศไต้หวัน นอกจากนี้ยังได้จดอนุสิทธิบัตรแล้วเมื่อปี 2560 ที่ผ่านมา

ด้วยหน้าที่ในการดูแลสายส่งไฟฟ้าแรงสูงเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญในการปฏิบัติหน้าที่ ซึ่งเบื้องหลังการทำงานของช่างสายที่ทำให้คนไทยมีไฟฟ้าใช้ได้ตลอดเวลานั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย และตราบใดที่ไฟฟ้าเป็นสิ่งจำเป็น การคิดค้น พัฒนา เพื่อต่อยอดนวัตกรรม จึงไม่อาจหยุดนิ่งอยู่กับที่ได้ เพราะระบบส่งที่เชื่อมโยงกันอยู่ทั่วประเทศ ต้องเชื่อมโยงความมั่นคงให้คนไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดีและยั่งยืนต่อไป