Home เรื่องน่าสนใจ “ลำโดมน้อย” ลำน้ำแห่งชีวิตและอุดมการณ์ที่มุ่งมั่น

“ลำโดมน้อย” ลำน้ำแห่งชีวิตและอุดมการณ์ที่มุ่งมั่น

“ลำโดมน้อย” ลำน้ำแห่งชีวิตและอุดมการณ์ที่มุ่งมั่น

พื้นที่สองข้าง ของลำน้ำที่เต็มไปด้วยต้นไม้สีเขียวขจียังแทรกไปด้วยสมุนไพรท้องถิ่นมากมายนับไม่ถ้วน ตลอดระยะทางของลำน้ำใสสะอาดจนมองเห็นลึกถึงโขดหินและฝูงปลาที่แหวกว่ายวนเวียนกันอยู่ นั่นคือ ลำโดมน้อย ลำน้ำท้ายเขื่อนสิรินธรที่คอยหล่อเลี้ยงชุมชนบ้านโนนหินกอง ต.นิคมสร้างตนเองลำโดมน้อย อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี

เล่าย้อนไปเมื่อ ก่อนปี พ.ศ.2555 ชุมชนริมลำโดมน้อยแห่งนี้ประกอบอาชีพเกษตรกรบ้าง รับจ้างบ้าง และบางส่วนได้รุกล้ำพื้นที่ป่าเพื่อหาเลี้ยงชีพ แม้ว่าชุมชนบ้านโนนหินกองไม่ได้ใช้ประโยชน์จากการกักเก็บน้ำโดยตรงจากลำโดมน้อย แต่ผู้นำชุมชน กลับมีวิสัยทัศน์มองเห็นโอกาสที่จะนำลำโดมน้อย มาสู่การสร้างรายได้จากการท่องเที่ยว นอกเหนือจากการเป็นลำน้ำที่หล่อเลี้ยง ให้ความชุ่มชื้นกับชุมชนสองฝั่งลุ่มน้ำเท่านั้น

“ผมเห็นศักยภาพและความสวยงามที่โดดเด่นของทรัพยากรธรรมชาติรอบลำน้ำแห่งนี้ ผมคิดว่าเราสามารถพัฒนาให้ลำโดมน้อยเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเพื่อหารายได้ให้กับชุมชนของเราได้” นายครีม อรสาร ผู้ใหญ่บ้านโนนหินกอง เล่าให้ฟังถึงจุดเริ่มต้นการรวมกลุ่มกิจกรรมล่องแพบ้านโนนหินกอง เพื่อการท่องเที่ยวที่ตั้งใจสร้างความสุขพักผ่อนหย่อนใจจากลำโดมน้อย ในระยะก่อตั้งมีชุมชนให้การสนับสนุนเพียงแค่ 12 ครอบครัวเท่านั้น เพราะชุมชนส่วนใหญ่คิดว่า พื้นที่ป่าเช่นนี้เป็นไปได้ยากเหลือเกินที่คนจะมาเที่ยว ถึงแม้จะมีกำลังความร่วมมือเพียงน้อยนิดก็ไม่ทำให้เป็นอุปสรรค 12 ครอบครัวผู้ก่อตั้งยังคงยืนหยัดสู่ต่อ เพื่อหวังว่ากิจกรรมล่องแพนี้จะเป็นแหล่งสร้างรายได้ให้ชุมชนอีกทางหนึ่ง

ครั้น 1 ปีผ่านไป ดูสิ่งที่คนรอบข้างคิดจะเป็นเรื่องจริง กิจกรรมล่องแพของบ้านโนนหินกอง ไม่ได้รับผลตอบรับตามที่คาดหวังไว้ ชุมชนที่สนับสนุนลดลงเหลือ 8 ครอบครัว แต่นั่นไม่ใช่จุดสิ้นสุดของอุดมการณ์ เพราะในเวลาต่อมาได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานราชการ และ กฟผ. เขื่อนสิรินธร เข้าสำรวจเส้นทาง เติมเต็มและพัฒนาเป็นกิจกรรมล่องแพท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ บ้านโนนหินกอง ทำให้แนวโน้มการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวลำโดมน้อยเริ่มมีบรรยากาศที่ดีขึ้น

“ความสุขของชุมชนกลับมาอีกครั้ง เมื่อปี พ.ศ. 2556 หน่วยงานราชการ และ กฟผ. เขื่อนสิรินธร ได้ให้ความช่วยเหลือ เข้ามาสนับสนุนกิจกรรมการท่องเที่ยวของบ้านโนนหินกอง จากชุมชนที่กำลังท้อแท้ กำลังสิ้นหวัง ทำให้พวกเราลุกขึ้นมามีแรงอีกครั้ง เพียงเวลาไม่นาน การล่องแพท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์กลายเป็นกิจกรรมที่โด่งดัง มีนักท่องเที่ยวในระแวกใกล้เคียงเข้ามาเที่ยวกันไม่ขาดสาย โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลท่องเที่ยวทำให้จากจุดเริ่มต้นทำแพแค่ 1 ลำ เพิ่มจำนวนเป็น 63 ลำ ในปี พ.ศ. 2560 และ 106 ลำ ในปี พ.ศ.2561” ผู้ใหญ่บ้านกล่าวด้วยความภาคภูมิใจ

สิ่งที่สำคัญที่สุดที่ทำให้ลำน้ำแห่งนี้มีความสวยงาม คือ ทรัพยากรป่าไม้สองข้างลำน้ำควบคู่กับน้ำไหลที่ใสสะอาด เป็นผลพลอยได้จากการะบายน้ำของเขื่อนสิรินธร จึงนำมาสู่การเป็นสถานที่พักผ่อนของคนในภูมิภาคนี้

ลุงสมเดช คุตนา คนบังคับแพเชิงอนุรักษ์บ้านโนนหินกอง เล่าให้ฟังว่า “ เมื่อเขื่อนสิรินธรปล่อยน้ำตามการบริหารจัดการน้ำ จะส่งผลให้ลำน้ำแห่งนี้ มีเสน่ห์ มีชีวิต ผู้คนที่เล่นน้ำเพลิดเพลินและล่องลอยไปตามสายน้ำอย่างมีความสุขสนุกสนาน ทำให้เกิดความนิยมมาท่องเที่ยวกันอย่างต่อเนื่อง ”

การระบายน้ำของเขื่อนสิรินธร นำมาซึ่งความสุขให้แก่ชุมชนอย่างเห็นได้ชัด โดยการจะระบายน้ำแต่ละครั้งของเขื่อนสิรินธรเป็นไปตามแผนการระบายน้ำของเขื่อนสิรินธร เพื่อการอุปโภค-บริโภค เกษตรกรรม รักษาระบบนิเวศของลำน้ำ เป็นวาระที่สำคัญที่สุดในการระบายน้ำ รวมทั้งยังสนับสนุนการล่องแพเชิงอนุรักษ์บ้านโนนหินกอง เพิ่มรายได้จากการท่องเที่ยวได้อีกด้วย เมื่อเทียบกับปากท้องของชุมชน ผลิตไฟฟ้าจึงเป็นเพียงผลพลอยได้เท่านั้น

“ ผมได้รับการแจ้งเตือนในไลน์ทุกครั้งที่มีการปล่อยน้ำของเขื่อนสิรินธรครับ ผู้ปฏิบัติงานจากเขื่อนจะคอยเตือนเพื่อให้ระมัดระวังในการล่องแพสำหรับนักท่องเที่ยว รวมถึงมีการสร้างความรู้ความเข้าใจในการระบายน้ำและข้อควรปฎิบัติด้านความปลอดภัยอยู่เสมอ การล่องแพทุกครั้ง ผมและชุมชนต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของนักท่องเที่ยวเป็นอันดับแรก และที่สำคัญเขื่อนสิรินธรได้จัดทำทุ่นลอยน้ำเพื่อป้องกันไม่ให้เข้าไปล่องแพในเขตน้ำเชี่ยวเพื่อป้องกันการเกิดอุบัติเหตุ ” ลุงสมเดชเล่า

“ ไม่ว่าเป็นจะการบริหารจัดการน้ำที่เหมาะสม การมีมาตรการดูแลความปลอดภัยที่เข้มงวด การช่วยเหลือกันปกป้องผืนป่าอย่างเต็มกำลัง หรือแม้แต่การกระทำใดๆซึ่งส่งผลต่อลำน้ำแห่งนี้ ดูจะเป็นความร่วมมือที่ทุกภาคส่วนมีความยินดีและพร้อมใจกันปฏิบัติจนกิจกรรมล่องแพเชิงอนุรักษ์บ้านโนนหินกองดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด สังเกตได้จากจำนวนแพที่เพิ่มมากขึ้นทุกปี เด็กๆนับร้อยที่กระโดดลงเล่นน้ำอย่างมีความสุข ภายใต้ความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศ นั่นเป็นผลลัพธ์ของการกระทำร่วมกันของทุกภาคส่วนที่เกิดขึ้น ” คุณนที ศรีสมรรถการ พนักงานวิชาชีพระดับ 8 หัวหน้างานประชาสัมพันธ์ เขื่อนสิรินธร

ผ่านมาแล้ว 6 ปีที่บ้านโนนหินกองได้รับสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ ทำให้พื้นที่นี้มีศักยภาพ เกิดรายได้ สร้างอาชีพให้กับชุมชน จากการบริหารจัดการน้ำอย่างคุ้มค่า เพื่อการอุปโภค-บริโภค เกษตรกรรม นับเป็นสิ่งที่ส่งผลดีให้กับการล่องแพเชิงอนุรักษ์บ้านโนนหินกองเป็นอย่างมาก และความร่วมมือนี้คงยังต้องเดินหน้าต่อไปเพื่อให้พื้นที่แห่งความอุดมสมบูรณ์นี้ยังอยู่คู่กับชุมชนบ้านโนนหินกองตราบนานเท่านาน “ลำน้ำเพื่อชีวิต ลำน้ำเพื่อความสุข”