Home ความรู้เรื่องพลังงาน บทความเพื่อสังคม วิสาหกิจชุมชน ในยุคดิจิทัลแพลตฟอร์ม

วิสาหกิจชุมชน ในยุคดิจิทัลแพลตฟอร์ม

วิสาหกิจชุมชนในยุค ดิจิทัล แพลตฟอร์ม

คุณ​รู้​หรือไม่? แค่ 1 นาที จีนซื้อทุเรียน 8 หมื่นลูก ผ่านเว็บอาลีบาบา ของแจ๊ก หม่า

ก่อนหน้าข่าวนี้จะเผยแพร่ต่อสื่อต่างๆ สัก 1 อาทิตย์ ผมได้รับข้อความผ่านทางไลน์ จากน้องรี (นางสาวซารีป๊ะ มูนี) ที่ทำวิสาหกิจชุมชนเกี่ยวกับการเพาะเห็ดว่า ช่วงนี้เห็ดจำหน่ายดีมาก ทั้งดอกเห็ดและก้อนเชื้อเห็ด ถึงขนาดที่ผลิตไม่พอขาย ลูกค้าต้องสั่งจองล่วงหน้ากันเป็นจำนวนมาก

น้องรี เป็นมัคคุเทศก์พลังงาน ของ อ.เทพา จ.สงขลา คนหนึ่งที่เข้ามาช่วย กฟผ. ดูแลงานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มนาเกาะฟาร์มเห็ด บ้านพระพุทธ อ.เทพา จ.สงขลา เธอบอกว่า ขณะนี้ได้สร้างแพลตฟอร์ม กลุ่มนาเกาะฟาร์มเห็ดผ่านทางเฟสบุค ลูกค้าเพิ่มขึ้นมาเยอะเลย ช่วงนี้ผลิตไม่ทัน และก็หาวัตถุดิบมาผลิตไม่พอด้วย

ผมให้คำแนะนำเธอว่า อย่าวางตำแหน่งธุรกิจ ในฐานะผู้ผลิตเท่านั้น ต้องเป็น Distribution ด้วย รับมาส่งต่อ ต้องสร้าง Partnership และเครือข่ายผู้ประกอบการผู้ผลิตดอกเห็ดด้วยกัน หากวัตถุดิบขาด ก็สามารถหยิบยืมมาจำหน่ายก่อน ทั้งนี้ต้องพิจารณาส่วนต่างของต้นทุนและกำไร และคุณภาพของผลิตภัณฑ์ ให้เหมาะสม

รูปแบบการทำธุรกิจฟาร์มเห็ด จะทำครบวงจรก็ได้ ต้องเริ่มตั้งแต่การผลิตแม่เชื้อเห็ด การผลิตเชื้อขยาย การผลิตก้อนเชื้อเห็ด หรือจะไปสั่งซื้อก้อนเห็ดคนอื่นมาเปิดดอก คือ ผลิตดอกเห็ด ก็เป็นแนวคิดที่ดี ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับความพร้อม และการกำหนด ต้นแบบทางธุรกิจ

เท่าที่สังเกตุวิสาหกิจชุมชนกลุ่มบ้านนาเกาะฟาร์มเห็ดมีรายได้จากผลิตภัณฑ์ 2 ประเภท คือ

การผลิตก้อนเชื้อเห็ดและการผลิตดอกเห็ดขายในราคาเป็นกิโลกรัม การทำธุรกิจแบบนี้ยังเป็นแบบที่เรียกว่า ทำมากได้น้อย (More-for-Less) ทำอย่างไรจะขายเห็ดเป็นขีดหรือกรัม แต่มีกำไรเท่าเดิมหรือมากกว่า คือ ทำน้อยแต่ได้มาก (Less-for-More) แนวคิดนี้ นำไปสู่การทำเห็ดอบกรอบและบรรจุลงในถุง เป็นอาหารคล้ายขนมขบเคี้ยวเล่น ใช้ปริมาณวัตถุดิบน้อยกว่า น้ำหนักผลิตภัณฑ์น้อยกว่า แต่รายได้ไม่ได้น้อยกว่าเดิม

น้องรี ส่งไลน์เป็นรูปเห็ดฟางที่งอกเจริญเติบโตออกมาจากกล่องกระดาษ เธอบอกว่าทดลองทำดูแต่กล่องเปียกน้ำ ฉีกขาดหมด ผมตอบกลับเธอไปว่า สิ่งที่เธอคิดทำ มันเป็นธุรกิจกิจเงินล้านในประเทศสหรัฐอเมริกา ไปแล้ว

นักศึกษา 2 คนจาก University of California, Berkeley ได้พัฒนาเส้นทางเกษตรต่อยอดไปสู่โลกการค้า แทนที่จะผลิตเอง ขายเอง เหมือนฟาร์มเห็ดทั่วไป ทั้งคู่เลือกโมเดลธุรกิจที่เรียกว่า Grow-your-own-Mushroom คือให้ทุกคนไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่สามารถเพาะเห็ดกินที่บ้านได้เองอย่างง่ายๆ ด้วยความสนุกสนาน โดยการจับก้อนเชื้อเห็ด เห็ดนางฟ้า ที่มี กากกาแฟ เป็นวัสดุเพาะบรรจุใส่กล่องรีไซเคิล พร้อมหูหิ้วที่ดีไซน์ให้มีรอยปรุเจาะเป็นช่องด้านหน้าสำหรับเปิดดอก ด้วยขั้นตอนง่ายๆ คือ เปิดดอก พรมน้ำ และเก็บดอกเพียงประมาณ 10 วันก็ได้ดอกสดเห็ดสด ใหม่กรอบ และปลอดสารเคมีเป็นอาหารเลิศรสสำหรับครอบครัว

เพราะฉะนั้น สิ่งของแบบเดียวกัน วิธีการนำเสนอแตกต่างกัน กำไรจะมากน้อยไม่เท่ากัน การเลือกหยิบเอามุมที่แตกต่างมานำเสนอคุณค่าใหม่ๆ เป็นจุดกำเนิดไปสู่การสร้างผลิตภัณฑ์ที่ให้สัมผัสด้านความรู้​สึก ที่แตกต่างออกไปจากคู่แข่ง มุมมองเช่นนี้ จึงไม่ใช่เป็นธุรกิจที่เน้นการสร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Added Business) เท่านั้น แต่เป็นแนวทางในการทำธุรกิจในเชิงสร้างสรร (Value Creation Business) ด้วย

ฟาร์มเห็ด จึงไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรเท่านั้น แต่เป็นธุรกิจที่เชื่อมโยงไปสู่ธุรกิจอื่นๆ ด้วย ใช้เป็นยาเพื่อเจาะตลาดทางเลือกสุขภาพ เป็นแหล่งท่องเที่ยวแบบ Eco Tourist เป็นศูนย์การเรียนรู้และฝึกอบรม เป็นร้านอาหารหรือร้านกาแฟควบคู่กันไป เป็นต้น

การทำธุรกิจในยุคนี้ ต้องคิดให้เป็น Business Model ครับ จะมาอยู่แค่ ผลิตภัณฑ์ ไม่ได้แล้ว เพราะสินค้าพื้นฐานแต่ละชนิดก็มีความคล้ายคลึงกันทั้งนั้น ต้องไปให้ถึง ธุรกิจในแนวทางสร้างสรรค์ครับ

ณัฐกฤต ปัทมสิงห์ ณ อยุธยา กลุ่มจิตอาสาเพื่อการพัฒนา